+ Salam, sayt neçəyə olar?
– Necə sayt lazımdır?
+ Adi sayt da, normal.
Agentlik qurucusu kimi bu dialoqu tez-tez yaşayıram. Cavabı bir rəqəmlə vermək mümkün deyil, çünki “sayt” sözünün arxasında bir səhifəlik vizit kartı da, minlərlə məhsulu olan onlayn mağaza da, şəxsi kabinetli platforma da dayana bilər.
Bu yazıda konkret rəqəm yazmayacağam: qiymət bazara, komandaya və ən əsası layihənin özünə görə dəyişir. Amma qiyməti nəyin formalaşdırdığını bilsən, gələn təklifləri düzgün müqayisə edə biləcəksən.
1. Saytın növü və məqsədi
İlk sual “nə qədər” yox, “nə üçün” olmalıdır. Saytın vəzifəsi zəng gətirməkdir, sifariş qəbul etməkdir, yoxsa brendi tanıtmaq?
- Tanıtım səhifəsi (landing page) — bir məhsul, bir məqsəd, bir səhifə.
- Korporativ sayt — şirkət, xidmətlər, layihələr, əlaqə.
- Onlayn mağaza — kataloq, səbət, ödəniş, sifarişlərin idarəsi.
- Platforma — istifadəçi qeydiyyatı, şəxsi kabinet, mürəkkəb biznes məntiqi.
Hər növbəti pillə əvvəlkindən qat-qat çox iş deməkdir.
2. Dizayn: hazır şablon yoxsa fərdi
Hazır şablon sürətli və ucuzdur, amma başqa yüzlərlə sayta oxşayır və brendinə tam uyğunlaşmır. Fərdi dizayn isə istifadəçinin yolunu sənin biznesinə görə qurur: nəyi birinci görür, harada qərar verir, hansı düyməyə basır. Burada fərq təkcə gözəllikdə deyil, nəticədədir.
3. Funksionallıq və inteqrasiyalar
Onlayn ödəniş, çatdırılma xidməti, CRM, anbar proqramı, SMS bildirişlər, xəritə, çoxdillilik, şəxsi kabinet… Siyahıdakı hər maddə ayrıca kiçik bir layihədir: başqa sistemlə danışmaq, xətaları idarə etmək, test etmək lazımdır. Təkliflər arasındakı ən böyük fərq çox vaxt məhz buradan yaranır.
4. Məzmun
Mətnləri kim yazacaq? Fotoları kim çəkəcək? Yüzlərlə məhsulun kartını kim dolduracaq? Məzmun çox vaxt layihənin ən çox gecikən hissəsidir. Bu iş də komandaya verilirsə, qiymətə əlavə olunur və bu, normaldır.
5. Hazır sistem yoxsa fərdi proqramlaşdırma
WordPress kimi hazır idarəetmə sistemləri sürətli başlanğıc verir, amma plaginlərdən asılılıq, yeniləmə və təhlükəsizlik qayğısı da gətirir. Bu barədə “Hackdan qorunma” yazısında ətraflı danışmışdım. Laravel kimi framework üzərində fərdi həll isə daha çox vaxt aparır, amma biznesinə tam uyğun və idarə olunan olur. Düzgün seçim saytın gələcəkdə necə böyüyəcəyindən asılıdır.
6. SEO və sürət əvvəldən
Saytı qurub sonra SEO-nu düşünmək evi tikib sonra təməli düşünmək kimidir. Düzgün struktur, sürət, mobil uyğunluq və axtarış sistemləri üçün texniki baza əvvəldən qurulanda ucuz başa gəlir, sonradan düzəldiləndə isə baha. “Peşəkar veb sayt necə hazırlanmalıdır?” yazısında bunun əsaslarını yazmışdım.
7. Buraxılışdan sonra: hostinq, dəstək, təhlükəsizlik
Sayt buraxılışla bitmir. Hostinq, domen, SSL sertifikatı, ehtiyat nüsxələr, yeniləmələr, kiçik düzəlişlər — bunlar ya qiymətə daxildir, ya da ayrıca xərcdir. Təklifdə bunun yazılıb-yazılmadığına mütləq bax.
Dəqiq təklif almaq üçün brif
Nə qədər aydın yazsan, təkliflər bir o qədər dəqiq və müqayisə oluna bilən olacaq. Brifdə bunlar olsun:
- Saytın məqsədi və hədəf auditoriyası.
- Bəyəndiyin 2–3 sayt və onların nəyini bəyəndiyin.
- Səhifələrin siyahısı.
- Lazım olan funksiyalar və inteqrasiyalar.
- Məzmunu kimin hazırlayacağı.
- Son tarix.
- Büdcə aralığı.
Büdcəni gizlətmə. Aralığı desən, komanda sənə o büdcəyə uyğun ən ağıllı həlli təklif edə bilər.
Ucuz təklifdə nəyə diqqət et
- Müqavilə yoxdursa — bu, ilk siqnaldır.
- Domen və hostinq kimin adınadır? Həmişə sənin adına olmalıdır.
- Kod və admin girişi kimdədir? Saytın sahibi sənsən, giriş də səndə olmalıdır.
- Buraxılışdan sonra dəstək varmı? Bir xəta çıxanda kimə zəng edəcəksən?
- Portfolio real saytlardırmı? Linklərə keç, saytları özün aç, sürətinə və telefonda necə göründüyünə bax.
Nəticə
Ən ucuz sayt çox vaxt iki dəfə alınır: birinci dəfə ucuz, ikinci dəfə düzgün. Təklifləri müqayisə edəndə rəqəmin özünə yox, onun arxasında nə olduğuna bax.
Konkret layihən varsa, əlaqə səhifəsindən yaz, birlikdə qiymətləndirək. İdeya hələ formalaşmayıbsa, mentorluqda brifi birlikdə yazaq.
