+ Qardaş, daha proqramçıya ehtiyac yoxdur. Yazırsan “mənə onlayn mağaza qur”, süni intellekt qurur.
– Bəs mağazada ödəniş necə alınacaq?
+ Onu da ona deyərik.
– Kuryer necə çağırılacaq, anbardakı say necə yenilənəcək?
+ Onu da…
– Bəs bir gün sifarişlər itəndə kim baxacaq?
Bu sual indi hər yerdədir: kursu yenicə bitirən gənclərdə də, layihə sifariş edən biznes sahiblərində də. Süni intellekt həqiqətən çox şey bacarır və bunu inkar etmək mənasızdır. Amma “proqramçı lazım deyil” nəticəsi səhvdir. Səbəbini başa düşmək üçün əvvəlcə onun nəyi yaxşı etdiyinə baxaq.
Süni intellekt nəyi yaxşı edir
- Təkrar olunan işi. Formalar, sadə API-lər, cədvəllər, eyni qəlibdə yazılan onlarla kiçik funksiya.
- İlk qaralamanı. Funksiyanın, testin, sənədin ilk versiyası bir neçə saniyəyə hazır olur.
- İzah etməyi. Başqasının yazdığı köhnə kodu başa düşmək, xətanın səbəbini tapmaq indi daha tez gedir.
- Keçidləri. Bir kitabxanadan digərinə, köhnə versiyadan yenisinə köçmək kimi darıxdırıcı işləri.
Bunlar developerin vaxtının böyük hissəsini aparırdı. İndi daha tez gedir və bu, pis xəbər deyil, yaxşı xəbərdir: həmin vaxt artıq daha vacib işlərə qalır.
Nəyi edə bilmir
Problemi tapmaq. Müştəri “sayt istəyirəm” deyir, əslində ona daha çox müraciət lazımdır. Bəlkə sayt yox, düzgün qurulmuş bir forma və bir zəng prosesi kifayətdir. Bunu görmək üçün insanla danışmaq, sual vermək, biznesi başa düşmək lazımdır.
Qərar vermək və cavab vermək. Hansı arxitektura, hansı server, hansı risk qəbul olunur, hansı yox? Süni intellekt variant təklif edir, amma səhv qərarın məsuliyyətini daşımır. Gecə saat üçdə sayt düşəndə zəng ona yox, sənə gəlir.
Konteksti tutmaq. Şirkətin yazılmamış qaydaları, köhnə sistemlər, komandanın razılaşmaları, “bunu niyə belə etmişik” hekayəsi — bunlar heç bir sorğuya sığmır.
Keyfiyyətə zəmanət vermək. Yaradılan kod çox vaxt işləyir görünür. Təhlükəsizlik boşluğu, yavaş sorğu, nəzərə alınmamış nadir hal isə ilk baxışdan görünmür. Yoxlanmadan canlıya buraxılan kod gec-tez baha başa gəlir.
Kodu yazmaq ucuzlaşdıqca, düzgün kodu seçmək bahalaşır.
Proqramçının işi necə dəyişir
Əvvəl developerin işinin böyük hissəsi yazmaq idi. İndi isə tapşırığı düzgün qoymaq, nəticəni oxumaq, yoxlamaq və düzəltməkdir. Süni intellekti yanında oturan çox sürətli, amma təcrübəsiz bir köməkçi kimi təsəvvür et: ona iş verirsən, o dərhal qaytarır, sən isə hər sətrə cavabdehsən.
Bu o deməkdir ki, yalnız tapşırığı koda çevirən, nə etdiyini başa düşməyən developerin işi həqiqətən təhlükədədir. Güclü developer isə daha da güclənir, çünki eyni vaxtda daha çox və daha keyfiyyətli iş görür.
Bu dövrdə dəyərli qalmaq üçün 6 vərdiş
- Əsasları atlama. HTTP necə işləyir, verilənlər bazası necə qurulur, sorğu niyə yavaşdır — bunları bilmədən süni intellektin yazdığını yoxlaya bilməzsən. Başa düşmədiyin kodu yoxlamaq mümkün deyil.
- Kod oxumağı öyrən. Gələcəyin developeri yazdığından çox oxuyur. Başqasının kodunu review etmək, zəif yeri tez görmək əsas bacarığa çevrilir.
- Məhsul kimi düşün. İstifadəçi kimdir, problem nədir, hansı funksiya ümumiyyətlə lazım deyil? Bu sualları verən developer sadəcə kod yazandan daha çox dəyər yaradır.
- Bir sahəni dərindən bil. E-ticarət, logistika, təhsil, maliyyə — biznesin dilini bilən developer həmişə tapşırıq icraçısından önə keçir.
- Süni intellektlə işləməyi bacar. Tapşırığı aydın yazmaq, işi kiçik hissələrə bölmək, hər hissəni testlə təsdiqləmək də bacarıqdır və onu da öyrənmək lazımdır.
- Ünsiyyət qur. Müştəriyə texniki seçimi sadə dillə izah etmək, komanda ilə razılaşmaq, qərarı yazılı saxlamaq — bunları heç bir model sənin yerinə etməyəcək.
Yeni başlayanlara bir xəbərdarlıq
Öyrənmə mərhələsində hər şeyi süni intellektə yazdırmaq cazibədardır: tapşırıq tez bitir, nəticə işləyir. Amma beləcə yalnız düymə basmağı öyrənirsən. Kalkulyator riyaziyyatçını ləğv etmədi, amma riyaziyyat bilməyən kalkulyatorla da səhv edir.
Sadə qayda: əvvəl özün yaz, sonra soruş. Həlli özün tap, sonra süni intellektdən “bunu necə daha yaxşı etmək olardı?” deyə soruş və cavabı başa düşənə qədər araşdır. Beləcə o, sənin yerinə yox, sənin üçün işləyir.
“Texnologiya sahəsində niyə maraqsız və ya uğursuzuq?” yazısında istehlakçı ilə yaradıcı arasındakı fərqdən danışmışdım. Süni intellekt dövründə bu fərq daha da böyüyür: aləti sadəcə istifadə edən də var, onunla yeni şey yaradan da.
Nəticə
Süni intellekt proqramçını yox, yalnız kod yazmağı bacaran proqramçını əvəz edir. Problemi görən, qərar verən və nəticəyə cavabdeh olan developer isə hər zamankından daha dəyərlidir.
Portfoliona nə qoyacağını düşünürsənsə, “Portfolio: işə götürənin həqiqətən baxdığı 3 layihə” yazısına bax. Karyeranı bu dəyişikliyə necə uyğunlaşdıracağını bilmirsənsə, mentorluqda birlikdə xəritə quraq.
